Το Τμήμα Φυσικής ιδρύθηκε το 1970, ταυτόχρονα με την ίδρυση της Φυσικομαθηματικής Σχολής και την έναρξη λειτουργίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων (ΠΙ) ως ανεξαρτήτου Ανώτατου Εκπαιδευτικού Ιδρύματος (AEI). Σήμερα, το ΠΙ αποτελείται από 18 τμήματα και 142 εργαστήρια που διεξάγουν έρευνα και είναι εγγεγραμμένοι σε αυτό περισσότεροι από 26 χιλιάδες προπτυχιακοί και 4 χιλιάδες μεταπτυχιακοί φοιτητές. Η επιτροπή ερευνών του ΠΙ έχει μεγάλη εμπειρία σε διαχείριση ερευνητικών προγραμμάτων και κονδυλίων. Το πανεπιστήμιο έχει να επιδείξει σημαντικά επιστημονικά και τεχνολογικά επιτεύγματα σε ερευνητικές περιοχές με μεγάλο ενδιαφέρον για τον άνθρωπο και την κοινωνία όπως: Κατάλυση, Νέα Λειτουργικά Υλικά, Ενέργεια, Περιβάλλον, Πληροφορική, Επιστήμες Υγείας, καθώς επίσης και σε διάφορες δια‐θεματικές επιστημονικές και τεχνολογικές περιοχές που προκύπτουν από τα παραπάνω.
Ο τομέας Φυσικής Στερεάς Κατάστασης και Φυσικής Υλικών και Επιφανειών είναι ένας από τους τέσσερις τομείς του Τμήματος Φυσικής και τo Εργαστήριο Φυσικοχημείας Υλικών και Περιβάλλοντος (ΕΦΥΠ) (nanomaterials.physics.uoi.gr) που υπάγεται σε αυτό είναι ένα από τα 12 ερευνητικά εργαστήρια του Τμήματος Φυσικής και προσφέρει ερευνητικές και τεχνολογικές υπηρεσίες στην βιομηχανία και σε άλλους φορείς. Το εργαστήριο έχει συμμετάσχει σε ερευνητικά προγράμματα με χρηματοδότηση από μεγάλους ιδιωτικούς φορείς στην ανάπτυξη νέων υλικών για τεχνολογικές-εμπορικές εφαρμογές από την ίδρυσή του. Οι τομείς δραστηριότητας του εργαστηρίου σχετίζονται με παραγωγή Νανοϋλικών με Τεχνολογία Flamε Spray Pyrolysis (FSP), χαρακτηρισμό υλικών (XRD, BET, Dynamic Light Scattering ανήκουν στο ΕΦΥΠ, καθώς και TEM,SEM του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων), και μελέτη καταλυτικών/διεπιφανειακών διεργασιών με εξειδικευμένες φασματοσκοπικές τεχνικές που διαθέτει (Raman microscopy, Electron Paramagnetic Resonance, XPS, ATR‐FTIR, Diffuse Reflectance UV‐Vis, Low‐Temperature UV‐Vis Mossbauer).
Με άλλα λόγια, ο φορέας συνεργασίας στο πρόγραμμα ECoS ασχολείται με την έρευνα που συνδυάζει υλικά με συγκεκριμένες λειτουργίες για ιατρική χρήση, καταλυτική αποδόμηση και παραγωγή υδρογόνου. Αναπτύσσει μεθόδους για τη βελτίωση των εννοιών επεξεργασίας, των εργαστηριακών διαδικασιών και των υλικών για περιβαλλοντικές εφαρμογές. O αντιδραστήρας πιλοτικής μονάδας FSP (pilot plant reactor FSP) του ΕΦΥΠ έχει σχεδιασθεί και αναπτυχθεί σε συνεργασία με το ETH της Ζυρίχης, διαθέτει 2 κεφαλές (Double‐ Nozzle), και έχει δυνατότητα παραγωγής: [i] νάνο‐οξειδίων (μεγέθους από 100 nm έως <2 nm) και μεταλλικών νανοκαταλυτών, σε βάση ρουτίνας με ρυθμό γραμμάρια/ώρα, και [ii] καταλυτικών/αναγωγικών υποξειδίων και μεταβατικών φάσεων τα οποία μπορούν να παραχθούν με Reducing‐FSP και όχι με τις συμβατικές υγρές μεθόδους. O lab‐scale αντιδραστήρας FSP έχει δυνατότητα παραγωγής νάνο‐υλικών σε ποσότητες γραμμαρίων ανά ώρα, ενώ ο scale‐up αντιδραστήρας FSP έχει τη δυνατότητα παραγωγής σε μεγαλύτερες ποσότητες, της τάξεως των kgr/h σε βάση ρουτίνας. Επιπλέον το εργαστήριο έχει ερευνητική εξειδίκευση και έργο στην περιβαλλοντική κατάλυση με χρήση νέων υλικών, ανάπτυξη τεχνολογιών αντιμετώπισης τοξικών μετάλλων –με ειδίκευση στο αρσενικό, αντιμετώπιση αέριων ρύπων (ΝOx), καθώς και με την παραγωγή φιλικών προς το περιβάλλον καυσίμων, όπως είναι το H₂ που προκύπτει από φωτοκαταλυτική διάσπαση νερού ή αφυδρογόνωση του HCOOH σε χαμηλές θερμοκρασίες (<80oC, 1bar).